شبكه‌ی علمی كشور پل ارتباط با دنيای دست‌آورد‌های علمی است

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
خبر راه‌اندازي شبكه‌ي علمي كشور با امكانات گسترده در دي‌ماه سال جاري توسط معاون فن‌آوري اطلاعات وزارت ارتباطات و فن‌آوري اطلاعات اعلام و تاكيد شد كه با راه‌اندازي آن علاوه بر اتصال دانشگاه‌ها، بستر آزمايشي براي انجام فعاليت‌هاي علمي در حوزه ارتباطات و فن‌آوري اطلاعات مهيا مي‌شود.
قرار است با اتصال تمامي شبكه‌ها و رايانه‌هاي كشور به اين شبكه‌ي علمي، خدمات پردازش بالايي ايجاد ‌شود و در صورت نياز به پردازش بالا، رايانه‌ها و شبكه‌هاي مذكور به كمك يكديگر خواهند آمد و پردازش‌هاي بزرگ كشور را انجام مي‌دهند.
به گزارش خبرنگار فن‌آوري اطلاعات خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، فاز اول شبكه علمي كشور به صورت پايلوت در تهران به عنوان بزرگ‌ترين شهر دانشگاهي راه‌اندازي شده است.
طراحي شبكه‌ي علمي كشور به عنوان يكي از پيش نيازهاي شبكه‌ي ملي اينترنت، به پايان رسيده و از نظر زيرساختي آماده است. مقدمات طراحي اين شبكه از سال گذشته آغاز شده بود، اما به دليل اين كه تمام دانشگاه‌ها به فيبر نوري مجهز نبودند، راه‌اندازي آن به تاخير افتاد.
يكي از مزاياي تعريف شده براي طرح شبكه‌ي علمي كشور استفاده‌ي دانشگاه‌ها از نرم‌افزارهاي يكديگر توسط شبكه‌ي علمي رشد است كه با اين كار محتويات علمي توليد شده تمامي دانشگاه‌ها در اختيار دانشجويان كشور قرار مي‌گيرد.
به گفته‌ي سرپرست تيم طراحي شبكه‌ي علمي‌ كشور به دليل نبودن آرشيو در ايران، براي پژوهش به دست‌آورد‌هاي علمي‌ اروپا و آمريكا دسترسي داريم اما از تحقيقات داخلي بي‌اطلاعيم كه اين نشانه‌اي از ضعف مديريت علمي‌ كشور است.
سياوش خرسندي در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا، شبكه‌ي علمي‌ را در دنيا شبكه‌اي عمومي‌ ولي غير انتفاعي خواند كه توسط كنسرسيومي‌ از مجموعه بهره‌گيرندگان و كاربران اين شبكه اداره مي‌شود.
به گفته‌ي اين عضو هيات علمي‌ دانشگاه صنعتي اميركبير پردازش‌هاي سرعت بالا به صورت توزيع شده، آزمايشگاه مجازي، آموزش از راه دور و برگزاري كنفرانس‌هاي مجازي بحث‌هايي است كه اگر روي شبكه‌ي علمي‌ زيرساخت مناسبي براي آن وجود داشته باشد مي‌تواند اجرايي شود.
خرسندي با بيان اينكه اگر از شبكه‌ي علمي‌ كشور صحبت مي‌كنيم ارتباطات داخل كشوري براي ما مطرح است، اظهار كرد: از آنجا كه هزينه‌ي پهناي باند و برقراري ارتباطات اينترنتي در ايران نسبت به ديگر نقاط دنيا بالاتر است، قطعا وجود شبكه‌اي علمي‌ و بي‌نياز از اتصال به اينترنت مي‌تواند در دسترسي سريع و ارزان‌تر دانشجويان، اساتيد و پژوهشگران داخلي به منابع علمي‌ راهگشا باشد.
به گزارش ايسنا خرسندي مشاركت نگرفتن وزارت ارتباطات و فن‌آوري اطلاعات در مقام اجرا از دانشگاه‌ها را باعث نگراني خواند و ادامه داد: از آنجا كه دانشگاه‌ها در ايجاد زيرساخت‌ها مشاركت ندارند، برنامه‌ريزي به شكل قوي هم براي توليد محتوا نخواهند داشت و اين باعث مي‌شود كه استفاده از تجهيزات زيرساختي در نهايت همان اتصال به اينترنت باشد.
يكي از اهداف ايجاد شبكه‌ي علمي‌، اتصال اختصاصي به شبكه‌هاي علمي‌ دنيا است كه در شبكه علمي‌ در نظر گرفته شده است؛ با لينك اختصاصي به شبكه ژيان كه بزرگ‌ترين شبكه‌ي علمي‌ دنيا است متصل مي‌شويم كه اين امر باعث توسعه‌ي ارتباطات علمي‌ كشور با ديگر مراكز علمي‌ جهان خواهد شد.
به گفته‌ي فروهر فرزانه - استاد دانشكده‌ي مهندسي برق دانشگاه صنعتي شريف- با بيان اينكه شبكه‌ي علمي با محتواي پربار با ايجاد نقاط اشتراك با شبكه‌ي علمي خارجي مي‌تواند دانشجويان غيرايراني را با توليدات علمي دانشگاه‌هاي ايران كه اغلب فراتر از حد تصورشان است آشنا كند.
وي تصريح كرد: در شبكه‌ي علمي كشور بحث عمده سرعت انتقال داده‌ي شبكه يعني نرخ تبادل اطلاعات است. در حال حاضر پهناي باند دانشگاه‌هاي كشور براي چند هزار دانشجو در هر دانشگاه، بسيار محدود است. بنابراين سرعت دريافت اطلاعاتي كه يك ترمينال خاص در يك دانشگاه مي‌تواند داشته باشد در سطح پاييني است.
او ادامه داد: اگر يك شبكه‌ي علمي بين دانشگاهي با فيبر نوري به طور گسترده‌ تشكيل شود، سرعت دريافت اطلاعات براي هر دانشگاه و به تبع آن براي هر استاد يا دانشجو به طور چشمگيري افزايش خواهد يافت.
وي وجود فيلترينگ را جلوگيري از مورد هدف قرار گرفتن مقاصد تجاري، فرهنگي و امنيتي خواند و افزود: اطلاعات مورد استفاده در دانشگاه‌ها كه برروي شبكه‌ي علمي قرار مي‌گيرد كمتر مسدود مي‌شود و اشكالي از اين جهت بر شبكه‌ي علمي كشور وارد نخواهد بود.
اما تحليلگران عقيده دارند كه نظام حقوقي مالكيت معنوي داخل كشور بايد حقوق مولفان را حفظ كند، اما در حال حاضر مكانيزم محكمي براي اين كار وجود ندارد؛ حقوق محققان و پژوهشگران در كشور ما بايد با راهكارهاي قانوني حفظ شود تا بتوانند براي افزايش محتواي علمي‌ شبكه‌ي علمي ‌كشور با خيالي آسوده نتايج دستاوردهاي پژوهشي و تحقيقاتي خود را در اختيار عموم علاقه‌مندان قرار دهند.
به عقيده‌ي يحيي تابش - رييس مركز محاسبات دانشگاه صنعتي شريف - براي اين كه بتوانيم هويت علمي‌، فرهنگي و تاريخي كشورمان را حفظ كنيم نه تنها مصرف كننده اطلاعات كه بايد توزيع كننده اطلاعات نيز باشيم.
وي تصريح كرد: بدون ترديد براي اين كه بتوانيم از سيستم‌هاي كاربردي اطلاعاتي به طور واقع بينانه استفاده كنيم بايد با تقويت زيرساخت‌ها پهناي باند مناسب را در اختيار عموم قرار دهيم و اين شبكه مي‌تواند دانشجويان و محققاني را كه در نقاط مختلف جغرافيايي قرار دارند در يك فضاي مجازي گرد هم آورده و در رسيدن آن‌ها به نتايج ممتاز علمي‌ ياري رسان باشد.
به گفته‌ي عضو هيات علمي‌ دانشگاه صنعتي شريف بايد اين شبكه با سرعت مناسب به شبكه‌هاي جهاني متصل شود تا تبادل نظر و همكاري بين دانشگاهيان و محققان ايراني و خارجي صورت گيرد. اگر محدوديتي در اين بين صورت گيرد هدف ايجاد شبكه مخدوش مي‌شود و به نتيجه نمي‌رسد.
عضو هيات علمي ‌دانشگاه علم و صنعت نيز معتقد است: صرف داشتن و توسعه‌ي شبكه‌ي پرسرعت علمي‌ در حوزه‌ي ارتباطي مشكلي را حل نمي‌كند بلكه بايد بتوانيم همزمان براي توليد محتواي ديجيتالي نيز برنامه‌ريزي داشته باشيم.
علي‌اكبر جلالي تصريح كرد: ‌شبكه‌ي علمي جزيي از شبكه‌ي اينترانت ملي است كه قرار است مانند اينترنت دو كه در خارج از كشور به عنوان يك شبكه‌ي بين دانشگاهي و مراكز تحقيقاتي است عمل كند.
او با اشاره به بي‌توجهي جهان توسعه يافته‌ي امروزي به اتصال فيزيكي و ارتباط بين مراكز، هدف اصلي را متوجه اتصال مغزها و دانشمندان و اتصال دانشمندان به محتويات ديجيتالي علمي‌ دانست و اظهار كرد: بايد همزمان به اصل پژوهش و توسعه آن و بها دادن به محتواي ديجيتالي آن فكر كنيم.
به عقيده‌ي وي متاسفانه محتواي ديجيتالي به صورت گسترده در كشور موجود نيست و هنوز هم برنامه‌اي براي توليد آن تعريف نشده است بنابراين بايد در يك برنامه زمان‌بندي شده كليه محتواي دانشگاه‌ها به صورت اطلاعات ديجيتالي دسته‌بندي شده و براي استفاده شبكه‌ي علمي‌كشور آماده شود.
كارشناسان بر اين عقيده‌اند كه در‌ بحث فن‌آوري اطلاعات هر نوع نگاهي كه محدوديت ايجاد كند غير قابل پذيرش براي جامعه‌ي جهاني است لذا بايد با دقت و سرعت نسبت به يافتن جايگاه مناسب در شبكه‌ي علمي‌ جهان اقدام كنيم و اگر خودمان را به داخل كشور محدود كنيم خسارات جبران ناپذيري در بلند مدت خواهيم داشت.
شهريار پورآذين - مدرس دانشگاه - نيز با اعتقاد به اينكه وجود تدابير امنيتي برروي شبكه‌ي علمي،‌ مانع از سرقت اطلاعات علمي‌، فرار مغزها و افشاي اطلاعات محرمانه‌ي پژوهشي مي‌شود و اين از لحاظ رواني تاثير مثبتي روي دانشمندان و محققان خواهد گذاشت، افزود: در بعضي رشته‌ها نتايج و كيفيت فعاليت پژوهشي محققان تنها از طريق منابع خارج كشور سنجيده مي‌شود و ادامه اين امر در پاره‌اي از موارد مصالح كشور را در بر ندارد.
به گفته‌ي اين مدرس دانشگاه شبكه‌ي علمي ‌كشور شبكه‌ي ديتا ميان دانشگاه‌ها است، در خارج از كشور اين شبكه شامل دانشگاه‌ها، مراكز تحقيقاتي, صنعتي و نظامي ‌مي‌شود كه نيازمند تبادل فكر با بخش‌هاي دانشگاهي هستند.
وي در خصوص كارآيي شبكه‌ي علمي كشور گفت:‌ شبكه‌ي علمي‌ براي انتقال سريع نتايج پژوهشي و همفكري اساتيد و مراكز تحقيقاتي و جست‌وجو در ميان دستاوردهاي اين مراكز مفيد است. همچنين اگر با برنامه ريزي دانشگاه‌ها اطلاعاتشان به صورت الكترونيكي در اختيار سايرين باشد و افرادي را كه دست‌اندركار پژوهش‌ها هستند معرفي كنند، قطعا يك چنين شبكه‌اي مي‌تواند براي بخش‌هاي صنعتي كشور مفيد واقع شود.
او اظهار كرد:‌ در دانشكده‌هاي مختلف با كمترين ميزان از شبكه‌هاي علمي ‌داخل كشور استفاده مي‌شود و هنوز مرجع اصلي براي دريافت اطلاعات و جست‌وجو در اينترنت و شبكه‌هاي خارج از كشور است. اين در حالي است كه موتورهاي جست‌وجو در خارج از كشور تمامي مسيرهاي تحقيقاتي مراكز پژوهشي نظامي و غيرنظامي كشور را ثبت مي‌كنند و از طريق بعضي سرويس‌هاي اين موتورهاي جست‌وجو مي‌توان تغيير روند تحقيقات يك فرد يا موسسه را تشخيص داد.
اما عبدالحميد محقق - مدير كل نگهداري و پشتيباني فني ديتاي شركت مخابرات استان تهران - نيز شبكه‌ي علمي كشور را شبكه‌اي بين دانشگاهي كه روي بستر فيبر شبكه‌ي ملي اينترنت قرار مي‌گيرد خواند و با بيان اين مطلب كه متجاوز از 70 مكان دانشگاهي در استان تهران به وسيله‌ي فيبر به اولين مركز مخابراتي و از آنجا به شبكه‌ي ملي اينترنت به عنوان شبكه علمي كشور متصل‌اند اظهار كرد: مخابرات صرفا مسوليت ايجاد شبكه و بستر زير ساختي مورد نياز جهت تبادل اطلاعات با سرعت زياد را به عهده دارد و مراكز علمي، تحقيقاتي و دانشگاهي بسته به نياز و مسووليت محول شده بايد محتواي متناسب با شرح وظايف توليد كنند.
كارشناسان عقيده دارند كه سهولت دسترسي به اطلاعات بدون نياز به مراجعه مستقيم و حذف رفت و آمدهاي غير ضروري به منظور كم كردن هزينه‌ها، صرفه‌جويي در وقت و انرژي، همچنين استفاده‌ي بهينه از اساتيد و منابع علمي در اقصي نقاط كشور از اهداف پروژه‌ي شبكه‌ي علمي است و جهت تسريع در استفاده از شبكه‌ي علمي بايد احساس نياز و فرهنگ‌سازي به وجود آيد.