موسسه آموزش عالی مهرالبرز موسسه آموزش عالی مهرالبرز
Skip Navigation Links

گفت‌وگو  مشروح با مديركل اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی

به خاطر رشد ميزان استفاده از فن‌آوری اطلاعات بايد به ايران تبريك گفت *
http://www.worldsummit2005.org

آقاي چالرز گيگر درسال 1949 در پاريس متولد شد و پس از پايان تحصيلاتش در مقطع كارشناسي ارشد حقوق بين الملل از دانشگاه زوريخ به عنوان ديپلمات ارشد كشور سوئيس در شهرهاي برن و بروكسل به فعاليت خود ادامه داد تا اينكه در سال 2001 نمايندگي كشورش "سوئيس" را در مقر دبير كلي اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي بر عهده گرفت و بعد از مدت كمي به عنوان مدير كل اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي انتخاب شد؛ آقاي گيگر از نوامبر 2004 به عنوان مدير كل اجلاس جهاني سران در خصوص جامعه اطلاعاتي( WSIS) ايفاي نقش كرد و كمك بسيار موثري براي دبير كل اجلاس جهاني (دبير كل ITU ) بود.
چالرز گيگر در سال1989 عضويت ارشد حقوقي آژانس توسعه ي همكاري هاي سوئيس( SDC) را بر عهده داشت تا اينكه در سال 1997 به عنوان مدير امور حقوقي نظارت و سرمايه گذاري SDC منصوب شد. وي در طول دو اجلاس جهاني سران در خصوص جامعه اطلاعاتي رياست اجلاس ها را برعهده داشت و از كليدي ترين افراد اجلاس WSIS در تصويب آيين نامه ها ، فعاليت هاي كارگروه ها، برنامه ريزي، تهيه اهداف كلان و برگزاري نشست هاي مقدماتي داشت.

گيگر هم اكنون به عنوان مشاور علوم و تكنولوژی دبير كل UNCTAD فعاليت های جديد خود را درسازمان ملل آغاز كرده است.

آقاي چالرز گيگر 



* آقای گيگر به عنوان اولين سؤال  ، تمايل دارم نظر شما را راجع به حركت ها و پيشرفت های جامعه ی اطلاعاتی از زمان برگزاری اجلاس اول (ژنو2003) تا كنون بدانم ؟ آيا اين روند با همان سرعتی كه مقامات ITU و WSIS انتظار داشته همراه بود ؟
زماني كه اولين نشست مقدماتي را براي اجلاس ژنو را در جولاي 2002 برگزار كرديم آمار يك ميلياردي صاحبان تلفن همراه در سراسر جهان را مورد تحسين قرار داديم و همين آمار موجب خوشحالي و اميدواري ما در آن تاريخ بود اما زماني كه اجلاس جهاني دوم را در تونس به پايان رسانديم از آمار دو ميلياردي كاربران تلفن همراه در سراسر جهان خوشحال بوديم؛ بايد يادآوري كنم كه در طول آن سه سال، آمار كاربران جهاني شبكه نيز دو برابر شد؛ اين رقم يعني 25 ميليون كاربردر هر ماه در سراسر جهان براي تلفن همراه ؛ شايد گفتن اين مطلب كه جامعه اطلاعاتي علت اصلي اين رشد چشمگير در استفاده از فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي بود كمي غلو باشد اما نكته دقيقا همين جاست كه WSIS در طول اين مدت ملازم و همراه اين رشد فزاينده بوده است.
ما در دنيايي از تحولات سيال و گسترده ي فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي كه گستره ي جهاني دارد زندگي مي كنيم كه هر لحظه سياست ها و چالش هاي رگلاتوري جديدي را به ما تحميل مي كند كه همين بخش نيز در قلب و مركز بحث هاي اجلاس جهاني جامعه ي اطلاعاتي قرار داشت .WSIS به ما كمك خواهد كرد تا خودمان را براي يك ميليارد كاربر ديگر فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطاعاتي و ارتباطي آماده كنيم كه در جهان در حال توسعه ي آينده اكثريت غالب خواهند بود ؛اين را هم بدانيد كه WSIS دست يابي نصفي از جمعيت جهان به فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي تا سال 2015 را به عنوان يكي از اهداف مهم خود قرار داده است و آن چيزي كه مسلم است ، اين است كه همه ي ما بايد اين اهداف بلند پروازانه را محكم بچسبيم. اما بايد اين مطلب را نيز به ذهن بسپاريم كه وسايل ارتباطي مختلف در نقاط مختلف دنيا با سرعت متفاوتي رشد مي كنند؛ زماني كه كاربران تلفن همراه با سرعت سرسام آوري رشد مي كنند در كشور هاي در حال توسعه در شمال و شرق آسيا و آفريقا اينترنت با همان سرعت رشد نمي كند ، اين علوم رشد علت هاي متفاوتي مانند نداشتن پهناي باند مناسب ، قيمت بالاي ارتباطات اينترنتي و ساير موارد دارد اما از طرف ديگر اين عدم رشد را در مقابل اهميت اينترنت در توسعه ي كشورها قرار دهيد و آن ها را با يكديگر مقايسه كنيد اما اين همه چيز نيست .
در اين رشد و عدم رشد محيط نيز بسيار مهم است در كشورهاي در حال توسعه تلفن همراه به ابزار بسيار مهمي براي خانواده ها براي تماس هاي ضروري و خبردار شدن از يكديگر تبديل شده است و اين استفاده از تلفن همراه را بالا برده است در حالي كه در مورد اينترنت چنين نيازي احساس نمي شود؛ يا شما فرض كنيد در يك روستاي دوردست زندگي مي كنيد ، در چنين محيطي تلفن همراه براي شما كاراتر از اينترنت خواهد بود پس فقط قيمت اينترنت و يا پهناي باند مشكل اساسي نيست ،بلكه ساختار استفاده از تلفن همراه و اينترنت در تعيين حد آمار استفاده از آن ها بسيار موثر است. اما در آينده ي نزديك اينترنت براي ارتباطات راه دور ،ارتباط بين المللي (VOIP)،بهداشت،آموزش علوم ، تكنولوژي و بسياري از ديگر ابزار بسيار مهمي به شمار خواهد آمد.
* پس از اجلاس ژنو ، پس از سه سال كار مداوم بر روی جامعه ی اطلاعاتی و جامعه دانش محور در كار گروه های مختلف شاهد برگزاری اجلاس دوم در تونس بوديم .آيا فكر می كنيد كشورهای مختلف به اهداف از پيش تعيينی خرد در اين اجلاس رسيدند ، منظورم اهداف و برنامه هايی است كه در خصوص جامعه اطلاعاتی در نظر گرفته بودند؟
برنامه ي كلان اجلاس جهاني جامعه ي اطلاعاتي يك سري الزامات را براي دستيابي تعيين كرده است و سر رسيد آن را سال 2015 قرار داده است در هر حال كار هايي كه در اجلاس WSIS شروع شد 10 سال با سر رسيد اهداف تعيين شده فاصله دارد در اين مدت 10 ساله نيز اتفاقات زيادي در اين مسير خواهد افتاد ، اما اگر بخواهيم بيشتر توضيح دهم بايد بگويم WSIS برنامه ي نوعي كاري براي تمامي سهامدارانش تنظيم كرده است كه در ساختن جامعه ي اطلاعاتي بسيار موثر خواهد بود، اين برنامه ي كاري مدت زمان زيادي را طلب مي كند تا اينكه به برنامه اي كامل تبديل شود و هم اكنون براي قضاوت در اين باره كه آيا كشور ها به اهداف خود دست يافته اند بسيار زود است. اميد مي رود كه همكاري و مشاركت كشورهاي سهامدار WSIS در آينده نيز به قوت همين سال ها ادامه يابد .
* در مورد مقامات و مسوولان ITU و WSIS چطور؟ آيا آن ها از نتيجه ی به دست آمده رضايت دارند ؟
فكر مي كنم همه مسوولان ITU و WSIS از نتايج به دست آمده خوشحال هستند ؛در تمام عمر 140 ساله ITU (اين نهاد در سال 1865 تاسيس شد ) اين اولين باري بود كه اين نهاد يك اجلاس بين المللي راه سازمان دهي و رهبري مي كرد و حضور 19 هزار نفر در اجلاس تونس نيز نقطه ي قوتي در تاريخ ITU به حساب مي آيد.
* آقای گيگر لطفا به ما بگوئيد كه نتايج اجلاس دوم كه در تونس برگزار شد را در حالت كلی چگونه ارزيابی می كنيد؟
بله ، در اين خصوص مي توانيم بگوئيم كه نتايج به دست آمده در اجلاس دوم و حتي در مقياس كلي تر (يعني اجلاس ژنو و تونس ) بسيار بيشتر از حد انتظار بوده است . دولت ها توانستند به توافقي همه جانبه در خصوص مكانيزم مالي و طرح عملي در خصوص بحث ها و صحبت هاي آينده در باره حاكميت اينترنت دست يابند ؛دقت كنيد كه اين امر در جايگاه خود بسيار مهم و قابل توجه است كه در نتيجه آن دولت ها خواهند توانست به مكانيزم مالي دست يابند ؛پس به جرات مي توانم بگويم كه نتايج اجلاس دوم جهاني سران در خصوص جامعه ي اطلاعاتي كه در تونس برگزار شد بسيار خوب و ارزنده بوده است.
* اجازه بدهيد سوالی تخصصي بپرسم ، به نظر شما نماد ها و سمبل های تحقق جامعه ی اطلاعاتی چيست؟
شما جامعه ی اطلاعاتی را چگونه تعريف می كنيد؟
در پاسخ من هم از شما مي خواهم تا اجازه دهيد به جاي جامعه ي اطلاعاتي از عصر اطلاعاتي (Information age) صحبت كنيم. من اين كلمه را بيشتر از جامعه ي اطلاعاتي براي مفاهيم مورد نظرمان كه در مورد آن استفاده مي كنيم مي پسندم؛ جامعه اي كه در آن هر كس بتواند به بهترين و ناب ترين اطلاعات موجود در سراسر جهان دسترسي نا محدود داشته باشد . مانند كساني كه از كتابخانه ي الكساندريا
(Alexandria) استفاده مي كنند؛ اگر شما وارد اين كتابخانه شويد و هر كتابي از هر خواننده اي از سراسر جهان بخواهيد به راحتي در اختيار شما قرار مي گيرد؛ عصر اطلاعاتي نيز چنين عصري است. در عصر اطلاعاتي هرر انساني كه بر روي كره ي خاكي زندگي مي كند حق مطالعه، حق پيشرفت، حق دريافتن اينكه در كجا و در چه موقعيتي زندگي مي كند، حق قضاوت و تصيم گيري در مورد زندگي شخصي اش و حق دسترسي نامحدود و آزاد به اطلاعات را دارد و من در اين حوزه نظريات آقاي مانوئل كستلز (Manuel Castels) در باره ي جامعه ي شبكه اي را بسيار مي پسندم و به آن ها علاقه دارم مانند مباحثي كه ايشان در خصوص Self و Net دارند.
من به تمامي مخاطبان هفته نامه ي شما توصيه مي كنم كه اگر به مباحث جامعه ي اطلاعاتي علاقمند هستند نگاهي به گزارش سال 2006 جامعه ي اطلاعاتي كه در لينك : http://www.itu.int/osg/spu/publications/worldinformationsocity/2006 كه به صورت رايگان فابل دانلوود است بياندازند در اين صفحه مي توانيد يكي از سخنراني هاي مهم من در خصوص جامعه ي اطلاعاتي را هم ببينيد.
به نظر من رسانه هاي مختلف ارتباطي مانند راديو، تلوزيون، تلفن، اينترنت، هزار و يك وسيله پديد آمده توسط فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي و انواع راه هاي تبادل اطلاعات نماد ها و سمبل هاي جامعه ي اطلاعاتي و عصر اطلاعاتي است كه روز به روزدر حال پيشرفت و گسترش است. در اين زمينه گزارش هاي بسياري وجود دارد اما بايد به اين نكته توجه كرد كه اطلاعات بعضي از گزارش ها با آن چيزي كه در واقعيت وجود دارد متفاوت است اما همه ي گزارش ها بر روي اين نكته اتفاق نظر دارند كه عصر اطلاعاتي از چيزي به نام شكاف اطلاعاتي و شكاف طبقه اي رنج مي برد كه ميان كشور هاي توسعه يافته و در حال توسعه مستولي است، نقطه ي مشترك تمام اين گزارش ها نشان مي دهد كه رابطه ي مستقيمي ميان كاهش درآمد افراد يك جامعه و افزايش شكاف اطلاعاتي وجود دارد؛ هر اندازه كه درآمد افراد در هر جامعه اي كم باشد به همان اندازه و حتي بيشتر شكاف اطلاعاتي افزايش پيدا مي كند چرا كه توان دسترسي به وسايل ارتباط جمعي و اينترنت كمتر مي شود و هرچقدر اين شكاف اطلاعاتي افزايش پيدا مي كند به همان اندازه از جامعه ي اطلاعاتي دور مي شويم. اما اين ارتباط يك ارتباط تك بعدي نيست و به همت دولت ها استثنائاتي در خصوص پيش مي آيد مانند كشوره اي مونگوليا و روآندا كه در سال هاي اخير رشد قابل توجهي براي دستيابي به جامعه ي اطلاعاتي داشتند.
بازگرديم به بحث عصر اطلاعاتي اگر شما بر روي جامعهي اطلاعاتي و عصر اطلاعاتي دقيق تر شويد در مي يابيد كه هر دوي اين مفاهيم زائيده و به عبارتي فرزندان عصر روشنگري وروشنفكري (Age of Enlightenment) هستند؛ من در بسياري از سخنراني هاي خود جامعه ي اطلاعاتي را به عنوان دومين ايستگاه عصر روشنفكري معرفي مي كنم؛ عصر روشنگري حركتي فيلسوفانه بود كه از قرن 17 آغاز شد و در قرن 18 به اوج خود رسيد و راهش را به تحولات آمريكا و اروپا گشود و تاثيرات قابل توجهي در انقلاب فرانسه بر جاي گذاشت و بعد ها تاثيرات عظيم آن در تفكرات ليبراليسم و كاپيتاليسم نيز مشاهده شد.
* آقای گيگر برای ما توضيح بدهيد كه در حال حاضر در كدام يك از كشورها می توانيم يك جامعه ی اطلاعاتی كامل و اجرا شده را ببينيم؟ ايلات متحده ی آمريكا؟ انگلستان؟ فرانسه؟ يا كدام كشور؟
در حال حاضر جامعه ي اطلاعاتي در هيچ كشوري به طور كامل پياده و اجرا نشده است، اين يك بحث بي نهايت ، بدون غايت و دسترسي كامل است مانند تكنولوژي كه روز به روز رشد مي كند و گسترش مي يابد. در ايالات متحده اقشار كم درآمد جامعه توانايي دسترسي به جامعه اطلاعاتي را ندارند و در فرانسه قيمت پايين پهناي باند و اينترنت دسترسي فقير و غني را به اطلاعات امكان پذير كرده است، در ژاپن و كره نيز توانايي براي دسترسي به اينترنت پر سرعت وجود دارد و چين نيز بيشترين تعداد كاربران اينترنتي را دارد به نحوي كه دومين زبان بعد از انگليسي ازان چيني هاست اما به وجود اين نقاط قوت و ضعف نمي توانيم بگوييم جامعه ي اطلاعاتي در كشوري به طور كامل پياده شده است.
* چه زمانی می توانيم بگوييم: به جامعه ی اطلاعاتی جهانی دست يافته ايم؟
انتظار دستيابي به يك جامعه ي اطلاعاتي جهاني در همه ي كشور ها انتظاري غير واقع گرايانه است، هر لحظه تكنولوژي و فناوري جديدي پديد مي آيد كه تكثير سريع آن در تمامي نقاط اين كره ي خاكي غير ممكن است مگر اينكه دنيا تغيير كند و ما به يك جامعه ي دموكراتيك و برابر برسيم كه در آن همه انسان هاي جهان به طور برابر به غذا، امنيت، سرپناه ، امنيت ،تحصيلات، سلامتي ، رفاه اجتماعي و وسايل ارتباطي دسترسي پيدا كنند كه اين امر بسيار خيال پردازانه است ؛ بنابر اين كشور هايي وجود خواهند داشت كه پيشرفت تكنيكي بالاتري خواهند داشت وكشورهاي ديگري در سطح پايين تري خواهند بود كه اين امر دسترسي به جامعه ي اطلاعاتي همه گير را با سوالات بسيلري مواجه مي كند.
* آقای گيگر آيا جامعه ی اطلاعاتی رهبری دارد؟
يك شخص يا يك كشور يا اين جامعه و جريان حركت خود را بدون هيچ كمك و راهبري مي پيمايد و آيا هيچ كشور و يا فردي مي تواند ادعاي رهبري و رياست جامعه ي اطلاعاتي را داشته باشد؟ نه اكنون و نه در آينده،هيچ وقت چنين چيزي مطرح نمي شود ، جامعه ي اطلاعاتي مي تواند از راهنمايي نظريه پردازاني چون مانوئل كستلز و يا صاحبان صنايعي مانند مايكرو سافت ،اپل و گوگل استفاده كنند اما من فكر نمي كنم كه حتي فيلسوفان ارتباطي،نظريه پردازان و صنعت گران فناوري اطلاعات هم ادعاي مديريت بر جامعه ي اطلاعاتي را داشته باشند و براي اين حرفم دليل هم دارم ؛ من فكر مي كنم جامعه ي اطلاعاتي نتيجه ي ميليون ها تصميم براي تغيير تكنولوژي و هم چنين نتيجه ي تحقيقات بشري براي واداشتن بهترين تكنولوژي و صنعت است براي اينكه بتواند از اين تغييرات و تكنولوژي هاي جديد براي راحت و بهتر زندگي كردن استفاده كند. جامعه ي اطلاعاتي در آينده در بسياري از موارد مختلف رشد خواهد كرد و وارد روزنه هايي از زندگي بشري خواهد شد كه ما هم اكنون نمي توانيم آن را تصور بكنيم و در تاييد اين حرف همين بس كه روز به روز ملت ها و ملل مختلف با يكديگر متحد مي شوند تا به آينده و تغييرات آن خوب نگاه كنند و مسير آينده را به عافيت بپيمايند.
* آقای گيگر نظر شما راجع به حضور ايران در اجلاس جهانی سران درباره ی جامعه ی اطلاعاتی از همان فاز اول و قدمهای ابتدايی چيست؟
ايران در فاز اول WSIS حضوري بسيار فعال داشت و رئيس جمهور سابق ايران آقاي خاتمي در اين اجلاس به خوبي كشورش را معرفي كرد؛ ايشان سخنراني بسيار جالبي را در اين اجلاس ارايه كرد ند كه در آدرس http://www.itu.int/wsis/geneva/covrage/statement/iran/ir.html قابل دسترسي است . در اين اجلاس هيات بلند پايه اي از ايران شامل وزير امور خارجه و وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات ايران شركت كرده بودند و اين نكته را نيز نبايد فراموش كنيم كه ماموريت ايران در فاز اول (ژنو2003) در تهيه و تدارك و آماده سازي اسناد و مدارك WSIS بسيار مهم و سازنده بود .
* حضور ايران در فاز دوم اجلاس WSIS كه در تونس برگزار شد را چگونه ارزيابی می كنيد؟
در اجلاس تونس نيز از ايران دو وزير حضور دشتند؛ وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات و وزير امور خارجه و سطح حضور ايران در اين اجلاس جزء گسترده ترين حضورها ميان 150 كشور حاضر در اجلاس بود و اين نشان دهنده ي افزايش علاقه ي جمهوري اسلامي ايران به WSIS است.
* آيا می توانيم بگوئيم كه ايران يكی از كشورهای در حال توسعه است كه طی 4 سال گذشته رشد قابل قبولی در حوزه ی جامعه ی اطلاعاتی و فناوری اطلاعاتی و ارتباطی داشته است ؟
فكر مي كنم عادلانه و منصفانه باشد كه بگوئيم ايران در چند سال گذشته رشد بسيار خوبي را در زمينه جامعه اطلاعاتي و فناوري اطلاعات داشته است و اين رشد در حالي اتفاق افتاده است كه ايران با مشكلات ژئو پوليتيك بسياري مواجه بوده است؛ يك نكته را ياد آور مي شوم : جامعه اطلاعاتي دو روي دارد ؛ يك روي آن گسترش فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي به عنوان يك فاكتور اقتصادي است و ايجاد پارك هاي تكنولوژي و ايجاد فرصت هاي شغلي در حوزه ي تكنولوژي هاي ارتباطي در اين زمره است كه اين امر بسيار مهم است در رشد كشورها و نزديكي آن ها به جامعه اطلاعاتي اهميت بسياري دارد اما به تنهايي كافي نيست؛ ICT نبايد فقط به عنوان شاخصي براي "گسترش" در نظر گرفته شود بلكه از ICT بايد به عنوان يك محرك و موتور قدرت دهنده در بخش هاي مختلف يك جامعه استفاده شود و اين روي دوم سكه است.
ICT مي تواند در گسترش آموزش ،بهداشت،دولت داري و بسياري از موارد ديگر به كمك انسان ها بيايد بخاطر همين بايد ICT از هر روزنه اي مانند ابزار مالتي مديا ، بيمارستان ،مدارس و ادارات وارد زندگي مردم شود اين مكان ها بايد به وسيله ي كامپيوتر تجهيز شوند و امكان دسترسي به آن ها از طريق شبكه فراهم شود .سپس بايد هر دو روي اين سكه يعني ICT به عنوان يك "بخش" و ICT به عنوان يك" محرك" و تقويت كننده در نظر گرفته شود . باور كنيد ICT مي تواند نقش بسيار مهمي در گسترش خدمات در روستاها و بخش ها ي كمتر توسعه يافته ي جوامع داشته باشد و همان طور كه من دريافته ام اين امر در جمهوري اسلامي ايران نيز به كار گرفته مي شود و به خاطر اين بكارگيري و توجه به كشور شما تبريك مي گويم.
* بعد از فاز دوم اجلاس جهانی سران در خصوص جامعه ی اطلاعاتی مهم ترين كارهايی كه در دفتر WSIS انجام داديد چه كارهايی بود؟
برنامه ريزي و مديريت مجموعه نشست هاي Action Line Facilitation از 9 تا 19 مه سال 2006 از جمله ي مهم ترين كارهايي بود كه بعد ازاجلاس تونس شكل گرفت كه اين نشست هاي مقدماتي قدم هاي بسيار مهمي براي برنامه ريزي هاي آينده بود. همچنين تمامي اعضاي فعال در بحث WSIS مانند ITU ، UNDP ، UNCTAD و ILO  تلاش هاي بسياري كرند تا مباحث صورت گرفته در دو نشست جهاني جامعه ي اطلاعاتي به نتايج ثمربخشي منجر شود.
* منبع خبر : خبرگزاري فارس